the Cult of New Core

VINYL Met enige moeite loop ik met mijn vinger de meterslange rij kartonnen hoezen langs. Op alfabetische volgorde vallen ze langzaam voorbij, de kale hoes van AFX, de boomerang op Aphex Twin's "didgeridoo", het gezicht van Graham Sutton op de hoes van "Blue" door Bark Psychosis, drie EP's in zijn huidige verschijningsvorm Boymerang, een hoesloze Cylob, Disco Inferno, de dubbelaar van Emanuelle Top die ik nog zelden draai, ah, eindelijk... de eerste EP van Earthling "1st Transmission". Een vage maar mooie hoes waarop rapper Mau de luisteraar aanstaart vanachter een bosje vergeet-me-nietjes. Ik pak de dunne plak plastic met binnenhoes en al uit de hoes, haal de plaat helemaal uit de verpakking en plaats het met een nonchalant gebaar op het inmiddels op gang gekomen draaiend plateau. Drieendertig was het dacht ik. De naald daalt langzaam in de aanloopgroef, een zachte ruis met licht gekraak komt uit de speakers. Een hiphopbeat en dan "I know who I am, I'm not who you think I am" rapt Mau me lijzig toe, terwijl Saul zijn trukendoos aan geluiden openrukt, inderdaad, hij hoort op drieendertig. Ja, ik heb nog steeds een platenspeler en ik koop nog steeds vinyl. Maar niet omdat ik me angstvallig vastklamp aan vroeger tijden, niet vanwege de nostalgie, niet omdat ik niet mee wil in de digitalisering van de wereld. Integendeel, mij maakt het niet uit hoe de muziek mij ter oren komt, als het me maar ter oren komt! Toch is het zwarte plastic ten onrechte om zeep geholpen. Philips fabriceerde in de jaren zeventig een zilverglimmend plaatje bestaande uit een dun laagje alumium ingevangen door plastic met allemaal kleine putjes die enen en nullen moeten voorstellen. Een paar jaar later gooiden ze hun idee te grabbel waarop het enthousiast door meneer Sony en zijn vrolijke Japanse vriendjes werd opgepikt en zij de algehele geluidsdrager revolutie ontketende. In de jaren tachtig werd alles wat digitaal was beter gevonden, digitale polshorloges, digitale wekkerradios en zeg nou eens eerlijk wat was er nou mooier dan digitaal geluid? Dankzij de CD zou overslaan, ruis, haperingen, vlak geluid en slijtage voor eeuwig en altijd tot het verleden behoren. Leugens, natuurlijk, een beschadigde CD slaat vaker over dan een beschadigde plaat, ook CD's ruisen wanneer in de studio nog gewoon van analoge apparatuur gebruik gemaak wordt en alle CD's roesten doordat aluminium bijna overal goed mee reageert en vooral met plastic en verf, de andere twee voornaamste bestanddelen van een CD-tje. Het had wel wat, want wat is er nou aantrekkelijker, een plat glinsterend spiegeltje van amper 9 centimeter of een joekel van een zwarte plak plastic? Als je het mij vraagt, liever een zwarte plak plastic! Zolang dat ding nog niet de hoes uit is ziet het er prachtig uit. De kartonnen hoes biedt de kunstenaar ruimte genoeg om er iets moois van te maken en als het een dubbelelpee betreft krijgt hij helemaal de ruimte. Bovendien, platen en hoezen zijn lekker dun zodat je er heel veel van naast elkaar kan zetten, zonder dat het erg veel ruimte inneemt, behalve in hoogte en diepte dan natuurlijk. Eenmaal uit de hoes valt er ook genoeg te genieten, vinyl is flexibel en tot op zeker hoogte onbreekbaar. Een blik op de groeven geeft een overzicht op de relatieve lengte van de nummers, de dynamiek van de muziek en de interessante wendingen. Vinyl is redelijk slijtvast en als het eenmaal in de kast staat vangt het weinig stof en als het weinig gedraait wordt dan gaat het nog eeuwen mee. Vinyl is zeer milieuonvriendelijk, volkomen onafbreekbaar. Vinyl is niet kapot te krijgen, niet alleen in fysieke en chemische, maar ook in het algemeen gebruik, zoals het ooit in een discohitje poetisch werd vastgesteld: "Last night a deejay saved my life!". Dit geldt letterlijk voor vinyl, het bestaat nog steeds dankzij de deejay, met een CD valt simpelweg niets uit te halen. Je kan het plaatje niet met de hand tegenhouden, dan raakt de CD-speler de kluts kwijt, niet terugspoelen, niet sneller of langzamer afdraaien, niet duwen, niet trekken, geen oneindige lussen leggen met plakkertjes en zeker niet scratchen. In vergelijking met vinyl gedraagd de CD zich onbeholpen in het Koninkrijk van de deejay. De kunst van de deejay valt of staat bij de vrijheid die hij krijgt van het vinyl. Toch zou het zonder de muzieksoort ook niet gelukt zijn, toen halverwege de jaren tachtig muziek van de straat de house en de hiphop een ongekend populair werden, ontgroeide de deejay de dorpsdisco of de lokale radioomroep, en werd zijn kunst het zolang mogelijk mensen aan het dansen houden of artiesten begeleiden met loops en beats. Vinyl was gered, zelfs nu nog verschijnt house, techno en drum'n'bass voornamelijk alleen op vinyl. Maar ook muziek op kleine onafhankelijk gitaar labels brengt graag muziek uit op seven-, ten- en twelve-inch, omdat ze de vorm waarderen en grappige dingen uit kunnen halen met de kleur van het vinyl, de hoezen en de rest van de verpakking. Toch is het onzin om te zeggen dat de CD niets te bieden heeft. Met geluidskwaliteit heeft het in ieder geval niks te maken. Zolang de platenspeler goed is, doet vinyl niet onder voor CD, maar andersom ook niet. Met behulp van interpolatie is het gebrek dat digitale media met zich meebrengen, de oneindigheid van analoge informatie die nooit is vast te leggen in het veertienbits spectrum van het digitaal, goed opgelost. Hoewel ik toch enigzins argwanend werd toen ik las over de verbetering van geluid die zal worden bereikt met de uitgave van de DVD, de nieuwe digitale CD 'standaard' waarmee meer geluid en beeld op een plaatje kan worden gezet dan ooit te voren. Helaas heeft vinyl de vervelende eigenschap dat het na meerdere draaibeurten slijtage gaat vertonen. De naald diept de groeven uit, tot de plaat klinkt als een knapperend haardvuur en dat is bij sommige muzieksoorten bepaald niet te verkiezen. Tenslotte kan het draaien van een LP, twelve-inch of single bijzonder arbeidsintensief zijn voor de luisteraar, na een korte periode wordt het luistergenot grondig verstoord omdat het plaatje moet worden omgedraaid. De CD kent dat niet, nee, die kan de muziek zelfs nog in andere volgorden afspelen of in het geval van de CD wisselaar meerdere CD's achter elkaar. En dankzij de computer wordt het helemaal makkelijk om van muziek te genieten, bijvoorbeeld terwijl u werkt. De eerste computer met vinyl-rom speler moet nog worden uitgevonden. Goed, laat ik eerlijk zijn, over het algemeen koop ik liever CD's, de voordelen van een klein plaatje wegen toch op tegen de nadelen van de plastic plak. Maar als ik het echt niet anders kan krijgen, dan koop ik muziek op vinyl. Zo loop ik niets mis, zoals bijvoorbeeld deze maand het oude werk van Roni Size en zijn collega's uit Reprazent opnieuw verkrijgbaar is op vinyl. Waar kan je het vinden? Distortion Records Westerstraat 72 1015 ML Amsterdam 020-6270004 Clone Nieuwe Binnenweg 61 3013 GD Rotterdam 010-4369506 Triple Vision Nieuwe Binnenweg 106 3015 BD Rotterdam 010-4369672 Of loop gewoon eens door de Nieuwe Binnenweg in Rotterdam of de binnenstad van Amsterdam. Je zal verbaast zijn hoeveel vinyl er nog verkocht wordt. De zwarte plak is weer helemaal terug. Joep Vermaat