the Cult of New Core

RACHEL'S Van alle muziekfestivals die afgelopen maanden Nederland hebben geteisterd, valt Crossing Border zonder twijfel het meeste uit de toon. Dat is volgens de festivalorganisatie ook de bedoeling, want het moet bovenal een literair festival zijn waar allerande schrijvers of mensen die altijd al schrijver hadden willen worden, uit boekjes of uit hun nek komen lullen. Vanaf begin af aan is er op het festival ook plaats voor een muzikale noot en die was dit jaar overaanwezig. Het leek wel het North Sea Jazz Festival maar dat zou ook kunnen komen omdat het festijn zich afspeelde in de sfeerloze zalen van het Haagse Congrescentrum. Het literaire is er wel van af, zeven zalen waarin iedere voorlezer amper een half uurtje de tijd krijgt om gevolgd te worden door bands die mijlenver verwijderd liggen van een literaire basis. Om maar niet te spreken van de 'Night of the Jungle-DJ's', waar slechts het geroep van de MC's enigzins te maken heeft met literair werk. Ook niet helemaal op zijn plaats was het voor mij enige hoogtepunt van de avond, de Amerikaanse band Rachel's. Om half twee 's nachts waren zij hekkensluiters van het festival, met een ingetogen maar intens concert waarin zij de muziek verzorgden voor hun eigen 8-millimeter films. Films met voorbij tuffende treinen, langzaam instortende gebouwen, oude modellen van houten schepen, grote stalen brugconstructies en voorbijkomende landschappen geschoten vanuit een treinraam. De groep mensen was kleiner dan ik dacht, slechts vijf man vertolkten de op klassieke muziek lijkende werkjes, niet statisch en serieus, maar dynamisch en met veel plezier, het leek wel een normale rockband. De band werd met gejuig ontvangen door het publiek dat wonderbaarlijk genoeg het hele concert aandachtig bleef zitten luisteren. EEN KLASSIEKE ROCKBAND De volgende ochtend, veel te vroeg na de late thuiskomst de nacht ervoor, spreek ik met twee van Rachel's vaste krachten: Jason Noble en Christian Frederickson. Christian: 'Het was het eerste festival waar we ooit hebben gespeeld. Het was wel leuk. Zoveel mensen en dat terwijl we zo laat speelden. We waren bang dat we het podium op zouden gaan voor een lege zaal. Of dat iedereen in slaap gesukkeld was.' Ik had nooit gedacht dat ik Rachel's ooit live zou zien. De band heeft al drie albums gemaakt, de een nog magischer dan de ander, van het soort muziek dat je niet gauw op een concertpodium gepresenteerd zal zien. De band maakt gebruik van verschillende klassieke instrumenten zoals twee violen, een piano en een trompet, maar ook van rock instrumenten als drums, basgitaar en electrische gitaar. Dat maakt het moeilijk tijdens het soundchecken. Jason: 'Toch proberen we in zoveel mogelijk zalen te spelen. Zowel punkclubs als zalen met stoeltjes en alles wat daar tussen ligt. Om te voorkomen dat we in problemen raken nemen we zoveel mogelijk geluidsspullen zelf mee, zoals bijvoorbeeld de microfoons. Er zit wel eens een show bij die een complete uitdaging blijkt te zijn, technisch gezien, maar dat maakt het leuk.' Christian: 'Muziek voor ons is juist het spelen voor anderen. Het maken van platen is prachtig, maar dan blijf je elkaar aanstaren in de studio. Op deze manier krijgen wij een indruk van wat mensen er van vinden en zijn kunnen weer zien wie erachter zitten.' In tegenstelling tot wat de muziek suggereerd blijkt de band live veel meer te functioneren als een gewone rockband. Jason: 'We zijn behoorlijk actief op het podium. Live presentatie zorgt toch voor een bepaald soort agressie. Het komt ook omdat we van te voren ontzettend moeten haasten om het op te zetten en dan moet je daarna tijdens het spelen tot rust komen, fixeren, mediteren. De uitdaging om jezelf zo terug te schroeven, is voor mij de grootste uitdaging. Tot rust komen kost veel meer moeite dan in hoog tempo door je repertoire heen werken.' Hoewel de platen nummers bevatten die vergelijkbaar met klassieke muziek een vaste vorm lijken te hebben, blijkt Rachel's op het podium binnen ieder nummer flink te improviseren. Christian: 'Soms moeten we wel, sommige nummers gaan na vele keren spelen zo vervelen dat we het wel anders moeten spelen.' Jason: 'Andere arrangementen geeft ons de mogelijkheid om fris te blijven klinken. Bovendien voorkomen we zo dat we op de automatische piloot gaan spelen.' Christian: 'Over het algemeen proberen we onzelf gewoon bang te houden.' Op het podium lezen de violisten hun muziek van papier, toch is dat niet de manier waarop de band de muziek maakt. Jason: 'We maken muziek op drie manieren: gedeelten worden compleet uitgeschreven en gearrangeerd. Dat gebeurt in het geval dat meerdere mensen moeten meespelen en dat wordt vaak ook gedirigeerd. Andere gedeelten worden op een big band wijze samengesteld, met akkoorden en tijdsaanduiding, tot preciese invulling wordt pas later besloten als de hele band bij elkaar is. En tot slot zijn er nog de geluidsexperimenten die vaak door een of een paar personen thuis of in de studio worden uitgevoerd. Heel zelden komt het tot een jam.' Christian: 'Jammen gebeurt vaak tijdens het oefenen. Met veel humor trouwens. Meestal spelen we stukken die we nooit kunnen doen live en als we echt goed verveeld raken, dan gaan we gewoon over op reggae versies daarvan.' Jason: 'Of een Country & Western meezinger.' SIMPEL Op de tweede plaat: 'Music for Egon Schiele' heeft de band een uitspraak van Arnold Schoenberg uitgeschreven: 'One has to realize what restraint it needs to express oneself with such brevity. Every glance can be expanded into a poem, every sigh into a novel. But to express a novel in a single gesture, joy in a single breath: such concentration can only be found where self-pity is lacking in equal measure. These pieces can only be understood by those who believe that sound can say things which can only be expressed through sound.' Jason: 'Die uitspraak gaat over het werk van Anton Webern, maar slaat volgens ons op de hele periode in het begin van deze eeuw. Vooral omdat de schilder Egon Schiele een goede vriend was van Anton Webern en dezelfde visie er op na hield in zijn kunstwerken. Het gaat erom dat dingen heel direct, helder en zonder poespas worden geuit en Rachel's en de mensen in deze band zijn denk ik ook zo. Zowel muzikaal gezien als in het dagelijks leven. We proberen het zo simpel mogelijk te houden. We hebben erg veel geluk met Quarterstick, het platenlabel waarmee we werken, die helpen ons daarbij. Dit beroep kan zo ingewikkeld zijn. Toch zijn het eenvoudige zaken waarbij je niet te lang moet stilstaan, die je niet ingewikkeld moet maken: ik hou van muziek spelen en ik wil graag op tournee. Nooit hoeven we ons druk te maken om dingen als: "Waar zijn de olifanten? De olifanten zijn niet meegekomen uit Amerika!".' TERUG NAAR DE GESCHIEDENIS Rachel's is een romantische band. De melancholische muziek, de prachtige verpakking van de albums en de thema's in de muziek spreken boekdelen: treinen, schilders, boten, handschrift, scheepsjournalen en reizen. Alles doet nostalgisch aan en lijkt terug te wijzen naar een periode aan het begin van deze eeuw, de jaren '20 en vlak daarvoor. Christian: 'Op vele manieren, zijn wij die op dit moment leven de gelukkigste mensen ooit. Omdat we zoveel mogelijkheden hebben. Maar dat zegt niet dat de mensen van zeventig jaar terug ook niet de gelukkigste mensen waren tot dan toe. Je kan het nostalgisch te noemen, maar mensen in deze tijd vinden alles zo vanzelfsprekend. We vinden het niet vreemd om in een stalen buis te stappen om er acht uur later weer uit te stappen in een land aan de andere kant van de aardbol, waar ze een vreemde taal spreken. Het is goed om dan te beseffen dat je een enorme afstand hebt afgelegd. En in mijn opinie zijn de vervoersmiddelen, die nu haast vergeten lijken te zijn, de houten zeilschepen, de stoomtreinen zijn op een bepaalde manier mooier op een humane manier dan de dingen die we nu hebben. De techniek op dit moment is prachtig, maar een houten schip is echt iets totaal anders.' Jason: 'De menselijke worsteling van zoiets. Toen we overkwamen, bleven we grappen dat het ons in een houten boot minstens vijftig dagen gekost zou hebben om de Atlantische oceaan over te steken.' Christian: 'Of neem het rijden van stad naar stad in een wagen. Het is fijn om te denken over het verleden. Niet dat we ooit terug kunnen, maar we staan er bij stil bij het maken van onze muziek. En als we terug zouden kunnen, dan zou je toch nooit de zee op gaan zonder Global Positioning System. Stel je voor, je kan dood gaan hoor.' Jason: 'Bovendien is het moeilijk om terug te gaan van de twintigste eeuw met een enorme lading informatie en te doen alsof je iemand bent in de achtiende of zeventiende eeuw. Dat blijkt ook uit de dingen die Rachel's doet die heel modern zijn. We zijn een band die veel technologie gebruikt, zoals fax, telefoon, computers, opname-apparatuur, electrische en electronische instrumenten. Allemaal dingen die behoorlijk nieuw zijn. Toch is onze instelling niet dat we zoveel mogelijk dingen moeten gebruiken, omdat we ze kunnen gebruiken. We kunnen niet doen alsof we in een andere tijd leven, maar we kunnen wel aandacht besteden aan het rijke verleden. Bovendien hebben we sinds kort ook meer aandacht gekregen voor meer recentere invloeden.' Christian: 'We zijn nu bij de dertiger jaren aangeland.' EEN MUZIKALE REIS Goed het verlangen naar historie is genoeg verklaard, maar hoe zit dat nu met die fascinatie voor reizen? Jason: 'Inderdaad. We zijn ook gefascineerd door de tijd die gespendeerd werd tijdens het reizen. De eenzaamheid van reizen.' Christian: 'Een van die dingen die dat prachtig weergeeft is de film "Dead Man". Hierin speelt Johnny Depp een jongeheer die een treinreis maakt naar het midden van Noord-Amerika. De eerste vijf minuten van de film zijn prachtig. We zien alleen hem in een coupee, dag na dag na dag, terwijl mensen in- en uitstappen, totaal anders dan hij, sommigen met dode dieren, mensen die proberen te overleven in de wildernis. Het geeft grandioos aan hoe dat moet zijn gegaan.' Jason: 'Ik denk dat onze fascinatie niet vreemd is, veel schrijvers en filmmakers van dit moment reageren op het komende milennium. Iedereen merkt een gevoel van verandering. Onze reactie is uit respect voor de diversiteit waar je bewust van kan zijn, met tegelijkertijd de realisatie, dat we ons nooit op de hoogte kunnen stellen van alle beschikbare informatie. Ik denk dat op een bepaald moment in de geschiedenis je binnen een bepaald gebied nog alles weten. We zijn een paar muzikanten, die daar inhoud aan proberen te geven door divers te zijn. Zijn wij een gedisciplineerde klassiek ensemble? Zijn we een jazzband of een rockband? Dat is zo moeilijk te bepalen en je moet ook niet teveel tegelijk willen zijn. Je moet het ook durven simplificeren.' Rachel's komt uit een achtergrond met vele diverse bands. Uit Chicago en omstreken zijn uit de as van het legendarische Slint (de invloed van deze band zal ik later nog wel eens verklaren - JV) instrumentale bands gekomen die uiterste regionen van rockmuziek verkennen, Jason: 'We hebben een zeer interessante diverse groep van gelijk gestemden. Niet alleen in de muziek, maar ook in de film en grafisch ontwerpen, We leven in een vruchtbare tijd en het is te hopen dat het publiek zich toleranter zal blijven opstellen voor muziek. Meer tolerantie in het algemeen is iets waar ik op hoop.' KUNSTWERK Niet alleen muzikaal gezien maakt Rachel's magisch werk, ook de verpakking ziet eruit alsof er kunstwerken in de platencollectie staan. Gedrukt op prachtig zwaar papier met speciale drukinkt en reliefdruk. Zelfs boeken worden nog zelden zo mooi uitgegeven. Jason: 'Ik heb een grafische achtergrond en ik doe het nog steeds om te leven. Voor ons was het een uitdaging om te proberen mooi afgewerkte verpakking af te leveren en te kunnen blijven uitgeven. Het leverde bovendien een platform voor vele andere artiesten.' Christian: 'Het volgende werk zal wat simpeler zijn, niet dat we het niet meer willen doen, maar het was deze keer niet nodig.' Jason: 'We konden deze keer onze muziek niet aan een bepaald thema ophangen.' Dat gebeurde bij de voorgaande platen wel. Het eerste album 'Handwriting' stond in het teken van handschrift, het tweede album 'Music for Egon Schiele' was de soundtrack voor een toneel- en dansstuk over het leven van de Oosterijkse schilder Egon Schiele en het laatste album 'The Sea and the Bells' ging over de reizen van een schip. Jason: 'We doen ons grootste best om geen produkten te maken die als standaard uit een enorme drukmachine komen rollen. Er zijn veel mensen naar onze muziek gaan luisteren alleen al vanwege de verpakking.' Christian: 'Ja, zo van: "Wat is dat in hemelsnaam? Hm.. Dat zou best kunnen werken als onderzetter".' Komt Rachel's ooit nog een keer terug? Jason: "Nou, dit was voorlopig de enige tour door Europa. Een groot gedeelte was op onze kosten, want zelfs ons platenlabel kon het niet betalen. Gelukkig werken we allemaal bij naast deze band. Wie weet, misschien dat we dankzij deze tournee zoveel aandacht krijgen, dat we de volgende keer wel op andermans kosten over kunnen komen." Joep Vermaat