JACKIE BROWN De nieuwe Tarantino! Dat is altijd goed nieuws. Gezien de revolutie die hij teweeg bracht met Reservoir Dogs en Pulp Fiction is het des te interessanter om te zien wat voor vervolg hij aan zijn carriere gaat geven. Zijn nieuwste, voor wie het nog niet wist, heet Jackie Brown en is gebaseerd op de roman Rum Punch van misdaadschrijver Elmore Leonard, die in Hollywoodkringen inmiddels de populariteit van John Grisham en Michael Crichton begint te benaderen. Project A stuurde een tweemans-afvaardiging naar een van de eerste Nederlandse voorstellingen van Jackie Brown. Elmore Leonard-fan Joep Vermaat en Elmore Leonard-hater Tom Mes laten ieder hun licht schijnen over Tarantino's nieuwste. De mening van Joep Dat Quentin Tarantino zich ooit nog eens op het werk van Elmore Leonard zou storten bleek wel heel duidelijk uit zijn debuut Reservoir Dogs. De manier waarop de personages zich gedragen, hun manier van praten, waarover ze praten; het is de manier waarop de personages uit Leonards boeken praten. Elmore Leonard is al twintig jaar lang een van de meest gerespecteerde schrijver van crime fiction in de VS. Het is een man met een bijna filmische stijl, die zijn personages als acteurs door zijn boeken laat lopen en die locaties zo levendig aan zijn lezers beschrijft als ware het filmsets voor de ogen van de kijker. Elmore Leonard schrijft geen verhaal omwille van het verhaal. Hij schrijft omwille van de dialogen. Hij is zozeer gericht op dialogen, dat deze haast belangrijker worden dan het verhaal zelf. De dialogen maken niet alleen de personages, de dialogen maken ook het verhaal. Tarantino's films hebben dat ook. Wie terugdenkt aan Reservoir Dogs denkt misschien aan een snelle actiefilm, met geweld, schietpartijen en auto's die op elkaar inrijden. Maar er zaten veel meer dialoogscenes in Reservoir Dogs dan actiescenes. Pulp Fiction was anders, experimenteler qua vertelstructuur, meer visueel, maar tegelijk waren ook weer grote delen gereserveerd voor dialogen. En Jackie Brown? Dat is een goede bewerking van Elmore Leonards Rum Punch, zelfs de eerste verfilming die recht doet aan het werk van Leonard. Er is weinig aan het verhaal veranderd, Tarantino vertelt het slechts vanuit een ander standpunt. In Leonards roman lag het perspectief bij de good guys, terwijl Quentin zich eerst op de bad guys richt en vervolgens een aantal hoofdpersonages afgaat (die bij Leonard bijpersonages met een minder grote rol waren). Uit Quentins vertelstijl blijkt respect voor de bron. Het probleem is dat hij het geheel een stuk sneller had moeten laten lopen. Met zijn 2,5 uur is Jackie Brown een flinke zit. Vooral de conclusie, waarin het verhaal drie maal vanuit verschillende standpunten wordt verteld, kan nogal op het uithoudingsvermogen van de kijker met een zwakke blaas gaan werken. Het geheel is af en toe nogal langzaam, maar daar tegenvover staat dat eenieder op het scherm zijn uiterste best doet om er iets moois van te maken. Alleen Michael Keaton is compleet verkeerd gecast en in zijn handen blijft er weinig meer over van het personage Ray Nicolet, dat een van de belangrijkste in de roman was. Alles bij elkaar bleek Jackie Brown niet bepaald in de lijn der verwachting te liggen, zeker niet als opvolger van het briljante Pulp Fiction. het blijft echter wel een van de allerbeste films in zijn soort (waarbij soort staat voor filmbewerkingen van het werk van Elmore Leonard). Helemaal niet slecht, en het aanraden waard. De mening van Tom Het is alweer drie jaar geleden dat ik de revelatie genaamd Pulp Fiction mocht ondergaan. In die drie jaar is Quentin Tarantino van uitzonderlijk talent uitgegroeid tot begrip (letterlijk, want termen als post-Tarantino en Tarantino-esque zijn in filmland al gangbaar vocabulaire geworden) en heeft de wereld met smart zitten wachten op zijn volgende volwaardige werk (hoe leuk From Dusk Till Dawn ook was, het bleef een zoethoudertje). De wachttijd is nu dan eindelijk voorbij, want Tarantino is wederom hier. Wederom met een lang misdaaddrama en wederom gebruik makend van die typische Tarantino-trukendoos. Dit keer heeft hij zijn eigen stijl echter ingepast in het werk van een ander, te weten misdaadauteur Elmore Leonard. En daar ben ik toch minder blij mee. Ik kan namelijk niet echt warm worden van die Elmore Leonard. En geloof me, ik heb 't geprobeerd. Toen de naam ging circuleren in Hollywood-kringen en regelmatig gelinkt werd met die van Tarantino, rond de tijd dat Get Shorty werd gemaakt, heb ik me vol op het Leonard-oeuvre gestort. Na drie boeken had ik het truukje van meneer Leonard echter wel door. Deze man heeft het voor elkaar gekregen een hele carriere op te bouwen door in elk boek hetzelfde verhaaltje te gebruiken. Constant dezelfde personages (met andere namen en in andere locaties, maar in feite verandert er niets), constant dezelfde situaties, constant dezelfde "slimme" ontknoping. Het is kleuterschoolschrijven. Elmore Leonard is in feite de Oasis van de literaire wereld. Maar laten we Tarantino niet verantwoordelijk stellen voor de fouten van Leonard. Film is iets anders dan literatuur. Ik vond Get Shorty immers ook een prima film. Verhalend is het allemaal niet bijster bijzonder. Jackie Brown is een doorsnee misdaadverhaal, wat de film een stuk toegankelijker maakt dan zijn twee voorgangers, maar ook een stuk minder interessant. De frisheid van Pulp Fiction, waarin je constant van de ene verbazing in de andere viel, is weg en vervangen door doorsnee. En dat is te wijten aan de bron. Elmore Leonard verzint niets wereldschokkends, niets revolutionairs en bijna niets origineels. David Bowie maakte in zijn Ziggy Stardust-periode, op het toppunt van zijn roem, een lp vol covernummers. Het resultaat was troep, omdat Bowie beter was dan al de artiesten die hij coverde. Dat gaat hier ook op: Tarantino is een betere schrijver dan Elmore Leonard en door Leonard als uitgangspunt te gebruiken doet hij een stap (of beter gezegd meerdere stappen) terug. Maar Tarantino's talent blijkt wel degelijk. Jackie Brown is ook geen rampzalige film, verre van zelfs. Er wordt uitstekend geacteerd (kan ook niet anders met namen als Samuel L. Jackson en Robert DeNiro in de cast), er valt geregeld wat te lachen Tarantino's virtuositeit als regisseur blijkt opnieuw. Jackie Brown amuseert en is zeker genietbaar, maar er is helemaal niets wereldschokkends aan deze film te vinden. Tarantino kan nu eenmaal beter en daarom kan ik enige teleurstelling niet ontkennen. Waar ik echter meer over inzit is Tarantino's toekomstige werk. Zijn vaste elemanten beginnen na drie films meer te lijken op gimmicks dan op verfrissend stylisme. Dit keer probeert hij niet één, maar zelfs twee vergeten jaren-zeventig sterren, blaxploitation queen Pam Grier en tv-acteur Robert Forster, een tweede jeugd te geven, en ook nu worden we weer overspoeld door seventies soulmuziek. Het lijkt wel of Tarantino alleen nog maar films maakt om flutacteurs aan een baan te helpen en de verkoop van tweedehands vinyl nieuw leven in te blaven. Als hij op deze voet doorgaat is zijn carriere net zo snel ten einde als hij begon.