BOOGIE NIGHTS Zomaar een filmrecensie. Dat doen we bijna nooit, maar omdat dit waarschijnlijk met afstand de beste film is die we dit jaar uit Hollywood zullen zien komen breken we maar eens met traditie. Van commercieel Hilversum zijn we het nu wel gewend, maar dat Hollywood zich op dit onderwerp zou storten lag toch iets minder voor de hand. Boogie Nights is het portret van een tijd waarin porno nog chique was en draaide in gewone bioscopen. In die tijd was een pornofilm zelfs een gedurfd uitje voor jonge stellen en werden de films gerecenseerd in vooraanstaande filmbladen (moesten wij ook maar eens gaan doen. Wie stelt de films beschikbaar?). Net zoals zijn legitieme voorbeeld enkele kilometers westwaarts werd de San Fernando Valley, vanouds het Hollywood van de porno-industrie, overspoeld door jongelingen met maar één wens. Zo ook Eddie Adams, die ervan droomt een 'bright shining star' te worden, maar zijn dagen verdoet als bordenwasser in een nachtclub. Als bijverdienste laat hij in de koelcel zijn bovengemiddelde mannelijkheid aan vieze mannen zien. Vaste klant in diezelfde club is pornoregisseur Jack Horner, die uiteraard wel wat ziet in Eddie's grootste talent. Na aanvankelijke twijfel stemt Eddie in met diens voorstel. Jacks entourage, bestaande uit een gevarieerd assemblee van kleurrijke figuren (die allemaal hun eigen verhaal hebben, wat zowel de speelduur als de lol rekt), vormt een bijna idyllisch gelukkige familie en een overduidelijk contrast met Eddie's huissituatie. Binnen die situatie is de keuze voor pornocarriere snel gemaakt. Voorzien van zijn dertig centimeter en het pseudoniem Dirk Diggler stoomt Edje binnen de kortste keren op tot de sterstatus waarvan hij al zo lang droomt. Dat gaat lang goed, maar het loerende gevaar van zelfdestructie ligt voor ieder ego te wachten. En als dat toeslaat blijkt heel hard en heel duidelijk hoe relatief roem is. Dirk Diggler mag dan nog zo'n grote ster zijn, zodra hij buiten zijn nauwe wereldje komt is hij niets meer. Dan is hij weer Eddie Adams, zonder opleiding en met net genoeg kwalificaties voor bordenwasser. In de echte wereld tellen diploma's en is het bezit van 'thirteen inches' niet iets dat je een baan bezorgt. Eerzucht en ego laten zich echter niet zo maar opzij zetten. Als de roem Dirk naar het hoofd is gestegen volgt een lelijke breuk met mentor Jack. Dirk probeert eerst op een uiterst beschamende manier de muziekwereld te veroveren, maar glijdt vervolgens via de drugshandel af naar de prostitutie. En dan is hij weer terug waar hij begon. Alleen kost kijken nu het dubbele. Er zit een inherente voorspelbaarheid aan een dergelijk 'rise and fall' verhaal. Niemand zal verbaasd opkijken van de levenswandel van Dirk Diggler (alleen van het laatste shot wellicht wel), maar dat betekent in geen geval dat er geen lol te beleven valt aan Boogie Nights. Integendeel zelfs. Dit is zo'n zeldzame film die op alle fronten werkt, die de ene minuut dramatisch is en andere minuut bijna dolkomisch zonder dat die twee elementen ook maar een moment met elkaar vloeken. Boogie Nights is volledig in balans, op een manier zoals we dat eerder zagen bij bijvoorbeeld Pulp Fiction en Trainspotting. En net als bij die twee illustere voorgangers is ook Boogie nights het produkt van een geïnspireerd filmmaker. Het zelfvertrouwen van regisseur Paul Thomas Anderson loopt zowat van het scherm af. In de manier waarop hij het milieu en het tijdsbeeld neerzet, in het ambitieuze script, in het trefzekere gebruik van muziek, en vooral in de lange, virtuoze steadicamshots in Martin Scorsese-stijl, die minutenlang ononderbroken doorgaan en in één geval de personages zelfs tot op de bodem van een zwembad volgen. Dat er voor die camera's dan ook nog een stel prima acteurs staat is nog eens extra genieten. Speciale vermelding gaat daarbij uit naar Burt Reynolds, die dankzij Boogie Nights een come-back van John Travolta-proporties maakt. Hoewel voor menigeen chronisch getypecast als jolige actieheld met grote snor, liet hij in het verleden al eens zien dat hij een fantastisch karakteracteur is (in het nauwelijks bekende drama Breaking In). Een Golden Globe voor zijn werk in Boogie Nights was al zijn deel, de Academy Award zal 'm waarschijnlijk ook niet ontgaan. Gebeurt er toch niet iets goeds op Oscaravond. Tom Mes Boogie Nights Regie: Paul Thomas Anderson Met: Burt Reynolds, Mark Wahlberg, Julianne Moore, William H. Macy